Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Rozmnażanie i rozwój - Żeński układ rozrodczy

Budowa

Żeńskie narządy płciowe:

Żeński układ rozrodczy. Dno macicy, jama macicy, jajowód, strzępki jajowodu, jajnik, szyjka macicy, pochwa.

Funkcje żeńskich narządów płciowych

Narząd Charakterystyka
jajniki Pełnią podwójną rolę:
  • dojrzewają w nich komórki jajowe
  • produkują żeńskie hormony płciowe: estrogen i progesteron (są gruczołami dokrewnymi)
Są parzystym narządem, leżą w obrębie miednicy po obydwu stronach macicy. Tuż pod powierzchnią jajnika znajdują się liczne pęcherzyki, w których zachodzi dojrzewanie komórek jajowych.
jajowody Parzyste przewody, rozpoczynające się rozszerzeniem zwanym lejkiem. Brzeg lejka posiada wypustki, nazywane strzępkami. Mają one ułatwiać wychwycenie uwalnianej z powierzchni jajnika komórki jajowej i skierowanie jej do dalszych części jajowodu. Tuż za lejkiem znajduje się część zwana bańką jajowodu. Jajowody uchodzą do macicy. Wewnętrzna powierzchnia jajowodu pokryta jest urzęsionym nabłonkiem.
macica Jest miejscem rozwoju zarodkowego i płodowego. Kształtem przypomina gruszkę i wyróżnia się w niej dno (górna ścianka), trzon (część środkowa) i szyjkę (część dolna). Ściany macicy mają budowę trójwarstwową:
  • warstwę zewnętrzną stanowi błona surowicza (otrzewna)
  • warstwa środkowa utworzona jest przez mięśnie gładkie, dzięki którym narząd ten może się rozciągać w czasie ciąży i kurczyć po jej zakończeniu
  • wewnętrzna część to błona śluzowa, której grubość zmienia się w zależności od fazy cyklu
pochwa Jest narządem kopulacyjnym oraz kanałem, przez który następuje poród. Ściana pochwy otoczona jest warstwą mięśni, dzięki którym jest ona elastyczna. Wewnętrzna powierzchnia wyścielona jest błoną śluzową. Do momentu podjęcia współżycia seksualnego błona śluzowa w okolicy ujścia pochwy tworzy fałd zwany błoną dziewiczą.

Powstawanie komórki jajowej

Podobnie jak w przypadku plemników, komórki jajowe powstają z diploidalnych komórek macierzystych. Przebieg mejozy jest jednak nieco inny - podziały są nierównomierne i w efekcie powstaje tylko jedna komórka jajowa. Pozostałe trzy komórki, zwane ciałkami kierunkowymi albo polocytami, giną.

Powstawanie komórek jajowych nazywane jest oogenezą.

Oogeneza zachodzi w dwóch etapach:

Etap I, czyli początek oogenezy przypada na okres życia płodowego. Wtedy komórki macierzyste rozpoczynają podział mejotyczny. Zaraz na samym początku (w profazie I) podział zostaje zatrzymany, a komórki w tym stadium nazywane są oocytami I rzędu. Wraz z sąsiadującymi komórkami tworzą pęcherzyk - tzw. pęcherzyk Graafa i pozostają w niezmienionej formie aż do okresu dojrzewania.

Przychodząca na świat dziewczynka ma już zdeterminowaną liczbę przyszłych komórek jajowych.

Etap II rozpoczyna się w okresie dojrzewania (11-13 lat). Wtedy, pod wpływem hormonów produkowanych przez przysadkę mózgową, rozpoczyna się cykliczne dojrzewanie komórek jajowych. Dojrzewanie polega na dokończeniu wstrzymanego podziału komórkowego. W czasie jednego cyklu płciowego dojrzewa zazwyczaj tylko jedna komórka jajowa, stąd większość oocytów I rzędu nie zostaje nigdy wykorzystana.

Mejoza towarzysząca oogenezie jest najdłużej trwającym podziałem komórkowym - rozpoczyna się w czasie życia płodowego, a kończy wraz z uwalnianiem poszczególnych komórek jajowych (aż do okresu przekwitania).

Schemat przebiegu oogenezy. Komórka macierzysta, diploidalna komórka macierzysta (oogonium), oocyt I rzędu, mejoza (I podział), oocyt II rzędu, mejoza (II podział), ciałka kierunkowe, komórka jajowa. Okres życia płodowego, dojrzewanie komórki jajowej w trakcie cyklu menstruacyjnego.

Dojrzała komórka jajowa jest największą komórką w organizmie, ze względu na dużą ilość cytoplazmy i zgromadzonego w niej materiału zapasowego. Otoczona jest dwoma osłonkami:

- osłonką przejrzystą przylegająca do komórki jajowej

- wieńcem promienistym - są to komórki pochodzące z pękniętego pęcherzyka Graafa, otaczające komórkę od zewnątrz.

Wybierz szkołę

Szkoła