Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Podziały komórkowe - Mejoza

Ten typ podziału jądra komórkowego zachodzi przy powstawaniu gamet (czyli plemników i komórek jajowych). Celem mejozy jest zredukowanie o połowę liczby chromosomów. Jest to konieczne do prawidłowego zapłodnienia - w przeciwnym przypadku zygota, a potem rozwijający się z niej organizm miałyby dwa razy więcej chromosomów niż powinny.

Na proces mejozy składają się dwa podziały, podobnie jak w mitozie podzielone na fazy.

Podział I

Faza 1 - profaza

Zachodzą tu zjawiska podobne do tych, które miały miejsce w mitozie, czyli przede wszystkim zaczynają być widoczne chromosomy. Pierwszą różnicą jest fakt, że układają się one obok siebie parami. Pary chromosomów nie dobierają się przypadkowo - są one sobie „przypisane” i nazywane chromosomami homologicznymi.

Chromosomy homologiczne to pary chromosomów o takiej samej budowie i zawierające takie same geny, ale różniące się pochodzeniem - jeden z nich pochodzi od ojca, a drugi od matki.

Znajdujące się obok siebie pary chromosomów homologicznych nazywane są biwalentami. Każdy chromosom, podobnie jak w mitozie, składa się z dwóch chromatyd. W obrębie biwalentu dochodzi do bardzo ważnego zjawiska polegającego na wymianie odcinków chromatyd pomiędzy chromosomami homologicznymi. Zjawisko to nazywane jest crossing-over i jest jedną z ważniejszych przyczyn zmienności organizmów. Podobnie jak w mitozie zanika również błona jądrowa i powstaje wrzeciono podziałowe.

Schemat przebiegu crossing-over. Para chromosomów homologicznych.

Faza 2 - metafaza

Biwalenty układają się w centralnej części komórki. Każdy z chromosomów homologicznych połączony jest z włóknem wrzeciona podziałowego, przy czym włókna przyłączone do chromosomów homologicznych biegną w przeciwnych kierunkach.

Faza 3 - anafaza

Następuje skurcz włókien wrzeciona i pary chromosomów homologicznych odciągane są od siebie. Całe chromosomy wędrują w przeciwne strony. W tym momencie następuje redukcja liczby chromosomów.

Faza 4 - telofaza

Chromosomy są skupione przy przeciwległych biegunach komórki, zaczyna się cytokineza, ale komórki potomne nie rozdzielają się i wchodzą w następny podział.

Podczas pierwszego podziału mejotycznego następuje redukcja liczby chromosomów, dlatego nazywany on jest podziałem redukcyjnym.

Po całkowitym zakończeniu I podziału mogłyby powstać dwie komórki potomne o zredukowanej o połowę liczbie chromosomów. Jednak każdy z chromosomów nadal składa się z dwóch chromatyd, a więc ma podwojony materiał genetyczny. Aby pozbyć się tego nadmiaru, konieczny jest jeszcze jeden podział.

Celem drugiego podziału jest wyrównanie ilości materiału genetycznego w komórkach potomnych.

Podział II

Podział ten jest w zasadzie mitozą. Różni się od „klasycznej” mitozy jedynie bardzo krótką profazą. Jest to dość zrozumiałe - chromosomy jeszcze nie zdążyły się rozluźnić, błona jądrowa nie powstała, pozostaje tylko budowa wrzeciona podziałowego. Pozostałe fazy przebiegają identycznie jak w mitozie. Końcowym efektem jest powstanie czterech komórek potomnych.

Przebieg mejozy. I podział, II podział. Para chromosomów homologicznych, biwalent, zanikająca błona jądrowa, wrzeciono podziałowe, chromosomy homologiczne. Profaza I, metafaza I, anafaza I, telofaza I, profaza II, metafaza II, anafaza II, telofaza II.

Mejoza jest podziałem jądra komórkowego zachodzącym podczas powstawania gamet.

W wyniku mejozy powstają cztery komórki potomne o zredukowanej o połowę liczbie chromosomów.

Powstałe w skutek mejozy gamety zawierają po jednym z każdej pary chromosomów homologicznych.

Porównanie mitozy i mejozy

Mitoza Mejoza
Rodzaj komórek, w których zachodzi podział somatyczne macierzyste gamet
Ilość podziałów komórki macierzystej 1 2
Ilość komórek potomnych 2 4
Ilość chromosomów w komórkach potomnych Taka sama jak w komórkach macierzystych O połowę mniejsza niż w komórkach macierzystych
Ważniejsze wydarzenia podczas podziału Chromosomy rozdzielane są na chromatydy, które stają się chromosomami potomnymi. Chromosomy homologiczne tworzą biwalenty.
Może zachodzić zjawisko crossing-over.
Najpierw rozdzielane są pary chromosomów homologicznych (I podział), a dopiero potem poszczególne chromosomy rozdzielane są na chromatydy (II podział).

Wybierz szkołę

Szkoła

Ostatnio oglądane

Ostatnio oglądane