Wydalanie - Powstawanie moczu

Podstawową jednostką strukturalną i czynnościową nerki jest nefron.

W obrębie każdego nefronu zachodzą procesy:

- filtracji

- resorbcji

- sekrecji.

Filtracja

Filtrowanie krwi zachodzi w obrębie ciałek nerkowych i jest procesem czysto mechanicznym. Tętniczka doprowadzająca krew do kłębuszka ma większą średnicę niż tętniczka odprowadzająca, co powoduje powstawanie wysokiego ciśnienia w naczyniach włosowatych. Równocześnie ścianki naczyń nie są szczelne. Woda i rozpuszczone w niej substancje swobodnie przeciskają się między komórkami i dostają się do wnętrza torebki Bowmana, natomiast większe składniki krwi, jak krwinki czy białka, pozostają we wnętrzu naczyń włosowatych.

Wszystkie krwinki i cząsteczki białka, ze względu na swe rozmiary, nie podlegają filtracji i pozostają w naczyniach krwionośnych.

W torebce Bowmana zbiera się ciecz nazywana moczem pierwotnym. Skład moczu pierwotnego:

- woda

- drobnocząsteczkowe związki organiczne, jak: glukoza, aminokwasy, witaminy, mocznik

- związki nieorganiczne w postaci soli mineralnych.

Skład moczu pierwotnego jest podobny do składu osocza krwi.

Resorbcja

Mocz pierwotny zawiera bardzo dużo wody oraz różne składniki potrzebne organizmowi, w tym składniki odżywcze (glukoza, aminokwasy, witaminy).

Resorbcja to proces wchłaniania zwrotnego potrzebnych organizmowi substancji.

Resorbcja składników odżywczych odbywa się w kanaliku krętym I rzędu i polega na aktywnym transporcie substancji ze światła kanalika do organizmu. Komórki wyścielające kanalik rozpoznają te substancje dzięki obecności odpowiednich receptorów. Jeśli substancja nie jest znana organizmowi, pozostaje we wnętrzu kanalika. W ten sposób organizm może pozbyć się różnych toksycznych substancji bez konieczności ich rozpoznawania.

Wchłanianie wody, zwane też zagęszczaniem moczu, odbywa się w pętli Henlego. Jest to bardzo ważny proces, pozwalający odzyskać ponad 90% wody z moczu pierwotnego.

W razie potrzeby resorbcja może też zachodzić w kanaliku krętym II rzędu. Dodatkowe wchłanianie zwrotne wody regulowane jest przez hormon podwzgórza - wazopresynę.

Sekrecja

W kanaliku krętym II rzędu do powstającego moczu ostatecznego mogą być dodatkowo wydzielane substancje takie jak:

- hormony, jeśli znajdują się w organizmie w nadmiarze

- niektóre leki (np. antybiotyki)

- niektóre barwniki

- jony H+, co pozwala na regulację pH krwi.

Efektem końcowym opisanych procesów jest powstanie moczu ostatecznego, który opuszcza kanalik nefronu i przewodami zbiorczymi dostaje się do dalszych części układu wydalniczego. W porównaniu z moczem pierwotnym, mocz ostateczny ma wysoki procentowo udział mocznika, natomiast nie zawiera glukozy ani innych składników odżywczych.

Człowiek w ciągu doby produkuje około 2 litrów moczu.

Procesy zachodzące w poszczególnych częściach nefronu

Element nefronu Zachodzące procesy
ciałko nerkowe filtracja
kanalik kręty I rzędu resorbcja obowiązkowa: wchłanianie glukozy, aminokwasów i soli mineralnych
pętla Henlego wchłanianie wody (zagęszczanie moczu)
kanalik kręty II rzędu resorbcja nadobowiązkowa: wchłanianie wody i soli mineralnych w sytuacjach, gdy jest to potrzebne; sekrecja

Wybierz szkołę

Szkoła

Ostatnio oglądane

Ostatnio oglądane

Ten portal korzysta z plików cookies w celu umożliwienia pełnego korzystania z funkcjonalności serwisu, dopasowania reklam oraz zbierania anonimowych statystyk. Obsługę cookies możesz wyłączyć w ustawieniach Twojej przeglądarki internetowej. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z ustawieniami przeglądarki.

Zamknij