Ruch - Układ szkieletowy człowieka

Podział i budowa kości

Szkielet dorosłego człowieka składa się z 206 kości. Ze względu na kształt dzielimy je na 4 rodzaje:

Kości:

Kości długie zbudowane są z trzonu znajdującego się pośrodku i nasad na obydwu końcach. Wewnątrz trzonu znajduje się jama szpikowa wypełniona szpikiem żółtym (nie jest narządem krwiotwórczym!).

Przekrój przez kość długą. Nasada, trzon, okostna, jama szpikowa, istota zbita, istota gąbczasta, nasada - wewnątrz czerwony szpik kostny.

Kości, z wyjątkiem powierzchni stawowych, otoczone są mocną łącznotkankową błoną - okostną. Znajdują się w niej liczne naczynia krwionośne i nerwy. Jej rolą jest zaopatrywanie kości w tlen i składniki odżywcze, bierze też udział w procesach regeneracyjnych.

Elementy szkieletu

Szkielet:

Szkielet człowieka. Szkielet obwodowy, szkielet osiowy, szkielet kończyny dolnej, szkielet kończyny górnej. Czaszka, mostek, żebra, kręgosłup, obojczyk, łopatka, kość ramienna, kość łokciowa, kość promieniowa, kości nadgarstka, kości śródręcza, kości palców, kość miedniczna, kośc udowa, kość piszczelowa, kość strzałkowa, kości stępu, kości śródstopnia, kości palców.

Czaszka

Czaszka dzieli się na dwie części:

1 - mózgoczaszkę

Jej rolą jest ochrona mózgu. W skład mózgoczaszki wchodzą kości: czołowa, dwie ciemieniowe, potyliczna, dwie skroniowe, oraz kości sitowa i klinowa, które tworzą jej wewnętrzną podstawę.

U płodu i małych dzieci kości mózgoczaszki są połączone łącznotkankowymi błonami tworzącymi tzw. ciemiączka. Umożliwiają one wzrost czaszki. Największe ciemiączko występuje między kością czołową i kośćmi ciemieniowymi.

Wewnątrz kości czołowej znajdują się puste przestrzenie zwane zatokami czołowymi. Są one połączone z jamą nosową. Kość czołowa jest więc kością pneumatyczną.

U podstawy kości potylicznej znajduje się otwór potyliczny wielki umożliwiający połączenie mózgowia z rdzeniem kręgowym. Po obydwu jego stronach znajdują się kłykcie potyliczne. Są to wyrostki łączące czaszkę z kręgosłupem (dokładnie z pierwszym kręgiem szyjnym).

W kościach skroniowych znajdują się najważniejsze elementy narządu słuchu i równowagi.

2 - trzewioczaszkę

Stanowi ona szkielet twarzy, ochrania niektóre narządy zmysłów i jest miejscem usytuowania narządu żucia. Zbudowana jest z kości: parzystych szczękowych, podniebiennych, jarzmowych i nosowych oraz pojedynczej żuchwy. Żuchwa jest jednocześnie jedynym ruchomym elementem czaszki.

Czaszka. Kość trzewioczaszki: kości nosowe, kość jarzmowa, kość szczękowa, żuchwa. Kości mózgoczaszki: kość czołowa, kość ciemieniowa, fragment kości klinowej, kość skroniowa, kość potyliczna.

Kręgosłup

Stanowi główną podporę ciała, ponadto jego funkcją jest ochrona rdzenia kręgowego. Zbudowany jest z 33-34 kręgów. Typowy kręg składa się z trzonu i przyrośniętego do niego od strony grzbietowej pierścienia tworzącego łuk kręgowy. Otacza on znajdujący się wewnątrz rdzeń kręgowy. Od łuku kręgowego odchodzą wyrostki. Pomiędzy sąsiednimi kręgami znajdują się elastyczne krążki zbudowane z tkanki chrzęstnej tzw. dyski.

Budowa kręgu piersiowego.

Poszczególne kręgi różnią się między sobą wielkością. Te, które znajdują się niżej są większe i masywniejsze od znajdujących się wyżej.

Kręgosłup dzieli się na 5 odcinków:

- szyjny - 7 kręgów. Pierwszy kręg szyjny - dźwigacz (atlas) jest połączony stawowo z kłykciami potylicznymi czaszki. W swojej budowie różni się od innych kręgów tym, że nie posiada trzonu. Z kolei drugi kręg - obrotnik (axis) posiada na trzonie ząb wchodzący w wolną przestrzeń w miejscu trzonu dźwigacza. Taka budowa pozwala na wykonywanie obrotowych ruchów głową.

- piersiowy - 12 kręgów

- lędźwiowy - 5 kręgów

- krzyżowy - 5 kręgów zrośniętych w kość krzyżową

- guziczny (ogonowy) - 4-5 kręgów zrośniętych w kość guziczną.

Kręgosłup posiada naturalne krzywizny, jest esowato wygięty. Odcinki szyjny i lędźwiowy wygięte są do przodu, odcinki piersiowy i krzyżowy wygięte są ku tyłowi.

Wygięcie kręgosłupa do przodu nazywane jest lordozą, wygięcie do tyłu - kifozą.

Odcinki kręgosłupa. Odcinek szyjny, odcinek piersiowy, odcinek lędźwiowy, odcinek krzyżowy, odcinek guziczny.

Klatka piersiowa

Stanowi ochronę dla płuc i serca, umożliwiając jednocześnie wykonywanie ruchów oddechowych. W jej skład wchodzą:

- odcinek piersiowy kręgosłupa

- 12 par żeber, z czego:

7 par to żebra prawdziwe, połączone bezpośrednio z mostkiem

3 pary to żebra rzekome, zrośnięte z parą żeber położonych powyżej

2 pary to żebra wolne, niezrośnięte z mostkiem; przednia część żeber zbudowana jest z chrząstki, co nadaje im elastyczność i umożliwia ruchy klatki piersiowej

- mostek.

Szkielet obręczy i kończyny górnej

Obręcz górna (barkowa) to łopatka i obojczyk. Stanowią one połączenie kończyny górnej ze szkieletem osiowym.

Szkielet kończyny górnej to:

- kość ramieniowa

- kości przedramienia: promieniowa i łokciowa. Jeśli wewnętrzna część dłoni zwrócona jest ku przodowi, kości przedramienia ułożone są równolegle do siebie. Po wewnętrznej stronie znajduje się kość łokciowa, a po zewnętrznej promieniowa. W odwrotnej pozycji dłoni kości te krzyżują się;

- kości dłoni: kości nadgarstka, śródręcza i palców (paliczki).

Szkielet obręczy i kończyny górnej. Ramię, przedramię, dłoń. Obręcz barkowa, obojczyk, łopatka, kość ramieniowa, kość łokciowa, kość promieniowa, kości nadgarstwka (8 kości), kości śródręcza (5 kości), paliczki.

Szkielet obręczy i kończyny dolnej

Obręcz dolna (miedniczna) zbudowana jest z kości miednicznej, która powstaje przez zrośnięcie się ze sobą kości biodrowej, kulszowej i łonowej.

Dwie kości miedniczne, zrośnięte z kością krzyżową kręgosłupa tworzą miednicę. Budowa miednicy u człowieka pozwala na utrzymanie pionowej postawy.

Szkielet kończyny dolnej to:

- kość udowa

- kości podudzia: kość piszczelowa (grubsza, położona od wewnętrznej strony, nazywana potocznie golenią) i strzałkowa (cienka, na zewnątrz)

- kości stopy: kości stępu, śródstopia i palców (paliczki).

Na wysokości stawu kolanowego od przodu znajduje się rzepka.

Miednica. Kości biodrowe, kość krzyżowa kręgosłupa, kości łonowe, kości kulszowe.Szkielet kończyny dolnej. Udo, kości podudzia. Kość udowa, rzepka - osłania od przodu staw kolanowy, kośc piszczelowa, kość strzałkowa, kości stępu (7 kości), śródstopie (5 kości), paliczki.

Połączenia kości

Staw to ruchome połączenie kości.

Budowa stawu

Od zewnątrz staw otoczony jest torebką stawową. Składa się ona z dwóch warstw:

- zewnętrznej - włóknistej, ochraniającej staw i tworzącej więzadła stawowe zabezpieczające całą konstrukcję przed rozerwaniem

- wewnętrznej - tworzącej błonę maziową. Jej rolą jest wydzielanie do wnętrza jamy stawowej mazi, zmniejszającej tarcie.

Powierzchnie stawowe kości pokryte są odporną na ścieranie chrząstką szklistą.

Schemat budowy stawu kulistego. Chrząstka wyścielająca powierzchnię kości, zapobiega ścieraniu się kości. Więzadło przytwierdzające głowę kości do panewki. Jama stawowa - przestrzeń wypełniona mazią. Błona maziowa - produkuje maź, która nawilża chrząstki stawowe. Błona włóknista ochraniająca i wzmacniająca staw. Torebka stawowa.

Podział stawów:

Ze względu na kształt powierzchni stawowej stawy dzielimy na:

- kuliste (panewkowe), które umożliwiają wykonywanie ruchów w różnych płaszczyznach (są stawami wieloosiowymi), np. staw biodrowy lub ramieniowy

- siodełkowate, pozwalające na wykonywanie ruchów w dwóch płaszczyznach (dwuosiowe), np. staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka

- zawiasowe, pozwalają na ruch tylko w jednej płaszczyźnie (jednoosiowe), np. staw kolanowy lub łokciowy

- eliptyczne, np. staw promieniowo-nadgarstkowy.

Rodzaje stawów. Staw kulisty (panewkowy) - staw biodrowy; staw siodełkowaty - staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka; staw zawiasowy - staw kolanowy; staw eliptyczny - staw promieniowo-nadgarstkowy.

Funkcje szkieletu

1. Jest podporą dla całego organizmu.

2. Jest miejscem przyczepu mięśni, a także przenosi ich siłę, pozwalając na wykonywanie ruchów. Stąd szkielet określany jest jako bierny aparat ruchu.

3. Ochrania narządy przed urazami mechanicznymi (czaszka, klatka piersiowa).

4. Jest narządem krwiotwórczym (czerwony szpik kostny).

5. Kości są magazynem wapnia dla organizmu.

Wybierz szkołę

Szkoła

Ten portal korzysta z plików cookies w celu umożliwienia pełnego korzystania z funkcjonalności serwisu, dopasowania reklam oraz zbierania anonimowych statystyk. Obsługę cookies możesz wyłączyć w ustawieniach Twojej przeglądarki internetowej. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z ustawieniami przeglądarki.

Zamknij