Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Regulacja nerwowo-hormonalna - Mechanizm reakcji stresowej

Czynnik środowiskowy wywołujący reakcję stresową to stresor.

Przykłady najczęściej spotykanych stresorów:

- poczucie zagrożenia i towarzyszące mu uczucia lęku i niepokoju

- przeciążenie nadmiarem obowiązków

- utrata bliskiej osoby

- zmiana miejsca zamieszkania

- niemożność wywiązania się z podjętego zadania lub zrealizowania własnych planów życiowych.

W reakcji stresowej współuczestniczą układy nerwowy i hormonalny.

Stres:

Etapy stresu:

Etap I: stadium alarmowe

Zadziałanie stresora wywołuje w organizmie stan zagrożenia. W takiej sytuacji następuje:

1. pobudzenie współczulnej części układu nerwowego

2. wyrzut adrenaliny z rdzenia nadnerczy do krwi.

Obydwie reakcje mają na celu podniesienie sprawności fizycznej, psychicznej i intelektualnej, ale na początku gwałtowna mobilizacja wywołuje stan lekkiej dezorganizacji w organizmie. Objawia się to nierównomierną pracą serca (uczucie szybkiego bicia na przemian z uczuciem zamierania), gwałtownym wzrostem ciśnienia krwi (szum w uszach), uczuciem niemożności wykonania ruchu itp. Stan ten trwa kilka, kilkanaście sekund, po czym organizm przestawia się na pracę w stanie podwyższonej gotowości.

Czasami, gdy działający stresor jest odpowiednio silny, już w stadium alarmowym zaobserwować można reakcje uboczne, np.:

- gwałtowne zblednięcie skóry, spowodowane skurczem naczyń krwionośnych w skórze i jej odpływem do mięśni i mózgu

- uczucie „jeżenia się włosów”, a w miejscach słabiej owłosionych pojawianie się „gęsiej skórki” - jest to reakcja będąca pozostałością po zwierzęcych przodkach człowieka (zwierzęta stroszą włosy w celu wystraszenia przeciwnika - wydają się wtedy większe i groźniejsze)

- rozluźnienie niektórych mięśni np. gardła (ucisk w gardle), a w skrajnych przypadkach zwieraczy cewki moczowej i odbytu.

Niektóre z tych objawów mogą utrzymywać się w następnym etapie reakcji stresowej.

Etap II - stadium adaptacji

Jest to stan, w którym efekty działania adrenaliny i współczulnego układu nerwowego są ustabilizowane i organizm jest w stanie gotowości do działania. Obserwujemy wtedy:

- przyspieszenie akcji serca i podniesienie ciśnienia krwi, co powoduje przyspieszenie transportu tlenu i substancji odżywczych

- przyspieszenie oddechów i rozszerzenie oskrzelików prowadzące do zwiększenia ilości pobieranego tlenu

- rozpad glikogenu i uwalnianie glukozy z wątroby, a tym samym podnoszenie jej poziomu we krwi

- rozszerzenie źrenic mające na celu poprawę widzenia

- rozszerzenie naczyń krwionośnych w mięśniach poprawiające ich sprawność

- rozszerzenie naczyń krwionośnych w mózgu prowadzące do podwyższenia koncentracji, szybszego kojarzenia i mobilizacji psychiki.

Działanie adrenaliny jest krótkotrwałe, zostaje ona dość szybko rozkładana w organizmie. Jej rolę przejmuje drugi hormon stresu - kortyzol, którego zadaniem jest podtrzymywanie stanu mobilizacji.

Jeśli czas stresu jest krótki, poziom obydwu hormonów szybko opada, a organizm, po podjęciu i zakończeniu określonego działania wraca do równowagi. Mówimy wtedy o stresie krótkotrwałym. Taki stres, dzięki ogólnej mobilizacji organizmu, często pozwala odnieść sukces, np. wygrać zawody czy też dobrze zdać egzamin.

Krótkotrwały i niezbyt silny stres przynosi pozytywne efekty.

Jeśli mimo podjętych działań, stresor nie znika, lub pojawiają się inne nowe czynniki, wysoki poziom kortyzolu utrzymuje się, a organizm przechodzi w stan stresu długotrwałego.

Etap III - stadium wyczerpania

Utrzymujący się przez dłuższy czas wysoki poziom kortyzolu zaczyna negatywnie oddziaływać na organizm:

- następuje obniżenie odporności organizmu, tym samym zwiększa się podatność na infekcje

- obniża się sprawność działania płuc i serca, co prowadzi do deficytu tlenowego w organizmie

- pojawiają się kłopoty z koncentracją, następuje osłabienie pamięci, a także utrata kontroli nad emocjami, przejawiające się agresywnym zachowaniem

- rozregulowaniu ulega praca układu pokarmowego, obniża się też pH w żołądku, co prowadzi do choroby wrzodowej

- zmiany metaboliczne sprzyjają rozwojowi miażdżycy i chorobie nadciśnieniowej.

Długotrwały stres działa destrukcyjnie na organizm.

Wybierz szkołę

Szkoła
Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij