Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Problematyka współczesnego rolnictwa

W XIX w. wraz z rozwojem przemysłu zaczął się upowszechniać pogląd, według którego gospodarstwa rolne powinny funkcjonować na takich samych zasadach jak zakłady przemysłowe. Tak powstałe rolnictwo przemysłowe nastawione jest na maksymalną wydajność i maksymalny zysk. Jako wysoce ekonomiczne upowszechniło się we wszystkich krajach wysoko rozwiniętych, głównie na terenie USA i Europy Zachodniej, gdzie do dziś jest stosowane.

Najważniejsze zasady rolnictwa przemysłowego to:

1. Monokultura, czyli uprawa jednego gatunku rośliny na dużym obszarze, co pozwala na mechanizację siewu, pielęgnacji i zbiorów.

2. Wprowadzanie wysokoplennych odmian, czyli odmian dających wysoki plon, ale często mało odpornych.

3. Chemizacja rolnictwa, czyli stosowanie dużych ilości nawozów sztucznych w celu podniesienia wydajności oraz środków ochrony roślin (tzw. pestycydów) w celu ochrony mało odpornych roślin przed szkodnikami.

4. Przemysłowy chów zwierząt, czyli hodowla stad liczących kilka, a nawet kilkanaście tysięcy sztuk zwierząt wysoko wydajnych odmian.

Korzyści nowoczesnego rolnictwa to ogromna wydajność produkcji rolnej. Aktualnie ilość produkowanej żywności na świecie wystarcza do wyżywienia całej ludzkości (problem głodu ma podłoże ekonomiczne). Wiele krajów, w tym Polska, posiada wręcz nadprodukcję żywności. Z drugiej strony, takie prowadzenie gospodarki rolnej ma wiele negatywnych skutków dla środowiska:

Erozja gleb

Roślinność jednolicie porastająca powierzchnię gleby utrzymuje jej zwartą strukturę i zatrzymuje wodę. Na terenach uprawnych duża część gleby jest odkryta, co sprzyja wywiewaniu jej cząstek przez wiatr i wypłukiwaniu przez wodę. W skrajnych przypadkach warstwa gleby staje się tak cienka, że nie można już na niej uprawiać roślin. Erozja gleb przyczynia się również do wzrostu zagrożenia powodziami - szybko spływająca ze stoków górskich woda deszczowa powoduje gwałtowne podniesienie się poziomu wód w rzekach. Stosowanie orki poziomej (w poprzek stoku) znacznie ogranicza erozję gleby.

Wyjałowienie gleb

Rośliny jednego gatunku rosnące na polu uprawnym potrzebują tych samych soli mineralnych. Prowadzi to do zubożenia gleby w niektóre pierwiastki. Na krótką metę sytuacja może zostać poprawiona przez stosowanie nawozów sztucznych, jednak paradoksalnie w dłuższej perspektywie efekt jest odwrotny - obecne w nawozach składniki powodują szybki wzrost roślin i szybkie wyczerpanie się soli mineralnych niedostarczonych w nawozie (nawozy sztuczne nie zawierają wszystkich niezbędnych składników).

Odmienne zapotrzebowanie poszczególnych gatunków roślin na składniki mineralne w glebie jest przyczyną stosowanego od dawnych czasów płodozmianu.

Eutrofizacja wód

Stosowane w dużej ilości nawozy sztuczne spływają wraz z wodą do rzek, gdzie przyczyniają się do nadmiernego rozwoju roślinności wodnej, przede wszystkim drobnych glonów, czyli fitoplanktonu. Początkowo sprzyja to wzrostowi liczebności zwierząt. W pewnym momencie organizmów jest tak dużo, że w wodzie zaczyna brakować tlenu (tlen jest słabo rozpuszczalny w wodzie, nawet jeśli powstaje go dużo w procesie fotosyntezy, ulatnia się do atmosfery). Skutek jest taki, że zwierzęta duszą się, a życie zaczyna zamierać. Sytuację pogarszają jeszcze rozwijające się w takich warunkach beztlenowe bakterie produkujące siarkowodór.

Akumulacja pestycydów

Pestycydy to środki chemiczne stosowane w celu ochrony roślin przed konkurencją ze strony chwastów lub działaniem szkodników. Dzielimy je na:

- herbicydy - środki chwastobójcze

- insektycydy - środki owadobójcze

- fungicydy - środki grzybobójcze.

Wszystkie te substancje chemiczne cechuje wysoka toksyczność. Odkładają się w glebie, spływają do wód i mogą przyczynić się do wyginięcia wielu gatunków organizmów. Szczególnie niebezpieczne są dla zwierząt znajdujących się na wyższych poziomach troficznych, gdyż w ich organizmach dochodzi do akumulacji trucizn. Dlatego najbardziej zagrożone są owady i ptaki drapieżne. Dotyczy to też człowieka znajdującego się na szczycie piramidy troficznej. Najgorszą sławę zyskał stosowany w latach 50. XX w. środek owadobójczy - DDT.

Zanieczyszczenia

Mechanizacja i chemizacja rolnictwa przyczyniają się do wzrostu ilości zanieczyszczeń. Źródłem toksycznych substancji, głównie amoniaku są też odchody zwierząt pochodzące z przemysłowych ferm.

Spadek bioróżnorodności

Monokultury oraz szerokie stosowanie pestycydów przyczynia się do spadku bioróżnorodności gatunkowej, z kolei wprowadzanie ujednoliconych odmian roślin i ras zwierząt powoduje spadek bioróżnorodności genetycznej.

Perspektywy rozwoju rolnictwa

Współczesne rolnictwo musi stosować przemysłowe metody, gdyż tylko w ten sposób można wyprodukować odpowiednią ilość taniej żywności. Jednocześnie w wielu krajach próbuje się do gospodarki rolnej wprowadzać zasady zrównoważonego rozwoju poprzez:

- ograniczenie ilości stosowanych nawozów sztucznych (często dotychczas zupełnie niepotrzebnie stosowano ich zbyt dużo)

- poszukiwanie alternatywnych metod walki ze szkodnikami. Wykorzystywać można w tym celu ich naturalnych wrogów - owady drapieżne lub pasożyty. Taką metodą jest opryskiwanie upraw drobnoustrojami pasożytującymi na szkodnikach. Stosuje się też feromony - substancje zapachowe zwabiające owady jednego gatunku (w tym wypadku szkodnika) w określone miejsce (pułapka feromonowa).

- humanitarne traktowanie zwierząt hodowlanych, w tym hodowla mniej licznych stad

- pozostawianie miedz i zadrzewień śródpolnych jako ostoi bioróżnorodności oraz miejsca bytowania wielu gatunków będących sprzymierzeńcami człowieka w walce ze szkodnikami.

Kontrowersje natomiast stwarza coraz szersze wprowadzanie do uprawy genetycznie modyfikowanych odmian roślin. Argumenty zwolenników wprowadzania tych odmian są następujące:

- odpowiednio zmodyfikowane rośliny można uprawiać w niekorzystnych warunkach klimatycznych (np. w niskich temperaturach, na obszarach gdzie często panuje susza, na słonych glebach itp.)

- rośliny transgeniczne mogą dawać jeszcze wyższe plony, przy równoczesnym poprawieniu ich walorów użytkowych (trwałości, smaku itp.)

- mogą być odporne na atakujące je pasożyty i szkodniki, co wyeliminowałoby konieczność stosowania środków ochrony roślin i przyczyniłoby się do poprawy stanu środowiska

- wprowadzanie wybranych genów do organizmów roślinnych, będących pożywieniem człowieka, może nie tylko podnieść walory użytkowe, ale też rozwiązać problem niedoboru wybranych składników pokarmowych (przykład: wprowadzenie do uprawy „złotego ryżu” zawierającego witaminę A w Azji, gdzie występuje jej deficyt).

A oto argumenty przeciwników:

- nie można wykluczyć niekontrolowanego rozprzestrzeniania się transgenicznych odmian roślin lub krzyżowania się ich z dzikimi odmianami i „uwolnienia” w ten sposób genów spod kontroli. Mogłoby to poważnie zaburzyć równowagę w środowisku i mieć trudne do przewidzenia konsekwencje

- nowe substancje pojawiające się w żywności GMO mogą różnie wpływać na organizm człowieka, mogą np. okazać się toksyczne lub wywołać u niektórych osób reakcje alergiczne.

Wybierz szkołę

Szkoła
Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij