Narządy zmysłów - Ucho - narząd słuchu i równowagi

Budowa ucha

Ucho człowieka składa się z trzech części:

Część ucha Element ucha Budowa i rola
ucho zewnętrzne małżowina uszna Zbudowana z chrząstki pokrytej skórą. Służy do wychwytywania i skupiania fal dźwiękowych.
przewód słuchowy Nadaje kierunek i przekazuje drgania fali dźwiękowej. Wyścielony jest nabłonkiem zawierającym gruczoły woskowinowe, których wydzielina, woskowina, stanowi warstwę ochronną. Przewód słuchowy kończy się błoną bębenkową.
ucho środkowe jama ucha środkowego (jama bębenkowa) Od ucha zewnętrznego oddzielona jest błoną bębenkową, a od wewnętrznego błoną okienka owalnego. Wypełniona jest powietrzem. Wewnątrz znajdują się kosteczki słuchowe. Jama ucha środkowego połączona jest z gardłem za pomoca trąbki słuchowej.
kosteczki słuchowe Są to trzy kostki ułożone szeregowo:
  • młoteczek przyczepiony do błony bębenkowej
  • kowadełko znajdujące się pośrodku
  • strzemiączko przylegające do błony okienka owalnego
Ich funkcja polega na przenoszeniu drgań fali akustycznej.
trąbka słuchowa (trąbka Eustachiusza) Jest to przewód łączący jamę ucha środkowego z gardłem - pozwala na wyrównywanie ciśnień pomiędzy wnętrzem jamy i środowiskiem zewnętrznym.
ucho wewnętrzne (błędnik) ślimak Skręcony kanał przypominający swoim wyglądem muszlę ślimaka. Wewnątrz wypełniony jest płynem zwanym endolimfą. We wnętrzu ślimaka znajduje się narząd Cortiego będący właściwym narządem słuchu.
Przegrodzone błoną wejście do kanału ślimaka od strony jamy bębenkowej nazywane jest okienkiem owalnym.
przedsionek Wypełniony jest endolimfą, wewnątrz znajdują się woreczek i łagiewka będące narządem równowagi.
kanały półkoliste Są to trzy kanały ustawione w trzech różnych, prostopadłych do siebie płaszczyznach i wypełnione endolimfą. Są narządem równowagi.

Błędnik dzieli się na:

- błędnik kostny, stanowiący rodzaj zewnętrznej „obudowy” ucha środkowego.

- błędnik błoniasty, znajdujący się we wnętrzu błędnika kostnego, w nim znajdują się właściwe receptory słuchu i równowagi.

Przestrzeń pomiędzy obydwiema częściami błędnika wypełniona jest płynem.

Budowa ucha. Małżowina uzsna, przewód słuchowy, młoteczek, kowadełko, strzemiączko, kanały półkoliste, nerw słuchowo-równoważny, ślimak, przedsionek, trąbka Eustachiusza, jama bębenkowa, błona bębenkowa.

Odbieranie fal akustycznych

Droga fali dźwiękowej

Dźwięki wychwytywane są przez małżowinę uszną i kierowane przez przewód słuchowy do wnętrza ucha. Docierają do błony bębenkowej i wprawiają ją w drgania. Drgania błony bębenkowej są wzmacniane i przenoszone przez kosteczki słuchowe - kolejno młoteczek, kowadełko i strzemiączko. Ta ostatnia kostka wprawia w drgania błonę okienka owalnego. Drgania błony okienka owalnego przenoszone są na wypełniającą wnętrze ślimaka endolimfę.

Drgająca endolimfa drażni receptory narządu Cortiego. Są nimi orzęsione komórki, znajdujące się na delikatnej błonie podstawnej. Nad nimi znajduje się druga błona. Drgania endolimfy wywołują drgania błony podstawnej. Wtedy komórki trącają rzęskami błonę znajdującą się powyżej, a każde dotknięcie generuje impuls nerwowy.

Dendryty neuronów znajdujące się w narządzie Cortiego przesyłają poprzez nerw słuchowy impuls do ośrodków słuchu znajdujących się w płacie skroniowym kory mózgowej.

Zasada działania narządu Cortiego. Przekrój poprzeczny przez kanał ślimaka - narząd Cortiego (błona nad komórkami, urzęsione komórki, błona podstawna). Fala dźwiękowa przenoszona przez drgania płynu w kanale naciska na elastyczną błonę. Komórki rzęskami dotykają błony znajdującej się nad nimi.

Odbiór wrażeń dźwiękowych zachodzi w narządzie Cortiego znajdującym się wewnątrz ślimaka w uchu wewnętrznym. Człowiek odbiera dźwięki o częstotliwości od 16 do 20 000 Hz. Częstotliwość rozpoznawana jest jako wysokość dźwięku. Fale o różnej częstotliwości pobudzają receptory narządu Cortiego w innych częściach ślimaka. Na tej podstawie mózg odczytuje wysokość dźwięku.

Natężenie dźwięku mierzone jest w decybelach (dB). Najlepiej odbierane są dźwięki w zakresie 20-80 dB. Dźwięki dochodzące do 100 dB odbierane są jako męczący hałas. Częsty lub długotrwały hałas prowadzi do upośledzenia słuchu.

Zmysł równowagi

Za odbiór informacji o ruchu i położeniu ciała odpowiadają kanały półkoliste oraz woreczek i łagiewka położone w przedsionku. Struktury te tworzą narząd równowagi.

Kanały półkoliste to zespół trzech łukowato wygiętych kanałów, położonych w trzech prostopadłych do siebie płaszczyznach. Wypełnione są płynem i wyścielone orzęsionym nabłonkiem zmysłowym. Ruch głową w którąkolwiek stronę powoduje przemieszczanie się płynu w przynajmniej jednym kanale i podrażnienie receptorów. Kanały pozwalają odbierać informacje o ruchu obrotowym i przyspieszeniu kątowym.

Woreczek i łagiewka, podobnie zawierające płyn i wyścielone orzęsionym nabłonkiem zmysłowym, zawierają ponadto kryształki węglanu wapnia - tzw. otolity, które przy ruchu głowy przemieszczają się i uciskają komórki zmysłowe. Woreczek i łagiewka odpowiadają za rejestrację informacji o prędkości poruszania się ciała i o przyspieszeniu liniowym.

Informacje z obydwu części narządu równowagi przekazywane są do mózgu, gdzie następuje ich analiza i w razie potrzeby pobudzenie odpowiednich mięśni w celu zachowania właściwej pozycji ciała.

Wybierz szkołę

Szkoła

Ten portal korzysta z plików cookies w celu umożliwienia pełnego korzystania z funkcjonalności serwisu, dopasowania reklam oraz zbierania anonimowych statystyk. Obsługę cookies możesz wyłączyć w ustawieniach Twojej przeglądarki internetowej. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z ustawieniami przeglądarki.

Zamknij