Jesteś tutaj: Biologia » Liceum » Genetyka » Budowa chromosomów

Budowa chromosomów

Chromosomy to pałeczkowate struktury zbudowane z DNA i białek. Ich rola wynika z obecności DNA - na chromosomach znajdują się geny. Jednocześnie bardzo precyzyjny sposób zwinięcia się DNA w chromosom gwarantuje prawidłowe rozdzielenie genów do komórek potomnych. Geny na chromosomach ułożone są liniowo (to znaczy jeden za drugim) i mają swoje stałe miejsce. Chromosomy są widoczne tylko podczas podziału komórkowego, a ich budowa zależy od tego, czy obserwujemy je tuż przed, czy tuż po podziale komórki.

Schemat budowy chromosomu metafazowego (tuż przed podziałem). Chromatyda, ramiona, centometr.

Chromatydy są zbudowane z dwóch identycznych cząsteczek DNA, powstałych podczas replikacji. Rozdzielenie materiału genetycznego w czasie podziału polegać więc będzie na rozdzieleniu chromosomów na dwie chromatydy - powstałe w ten sposób chromosomy, widoczne tuż po podziale, składać się będą z jednej chromatydy.

Chromosom przed podziałem składa się z dwóch chromatyd. Chromosomy potomne zbudowane są z jednej chromatydy.

Pomiędzy podziałami komórkowymi (interfaza) struktura chromosomów rozluźnia się - tworzy się wówczas chromatyna wypełniająca jądro komórkowe.

Podział komórki, interfaza, chromosomy, chromatyna, rozluźnianie, zagęszczanie (spiralizacja).

DNA wchodzące w skład chromosomu jest bardzo starannie pozwijane - sposób jego upakowania w chromosomie ilustruje poniższy schemat:

Sposób upakowania DNA w chromosomie. Włókno chromatyny tworzy pętle, chromosom, włókno chromatyny, nić nukleosomowa skręca się spiralnie, DNA nawija się na białka histonowe, tworząc nukleosomy, nić nukleosomowa, białka (histony), DNA.

Chromosomy występujące w komórkach somatycznych tworzą pary chromosomów homologicznych.

Chromosomy homologiczne to pary chromosomów o takim samym wyglądzie, zawierających te same geny, ale różniące się pochodzeniem - jeden pochodzi od ojca, a drugi od matki.

Uwaga! Stwierdzenie, że chromosomy homologiczne posiadają te same geny nie oznacza obecności tych samych alleli (gen warunkujący barwę kwiatów znajduje się w tym samym miejscu na obydwu chromosomach homologicznych, przy czym u osobnika heterozygotycznego na jednym chromosomie jest allel biały a na drugim czerwony).

Zestaw obejmujący po jednym z każdej pary chromosomów homologicznych nazywany jest garniturem chromosomowym. Komórki zawierające taki zestaw określamy jako haploidalne, a liczbę chromosomów oznaczamy literą n. Taki przypadek ma miejsce w gametach. Pozostałe komórki mają podwójny garnitur chromosomów, czyli są diploidalne (2n). Niekiedy w świecie roślin spotyka się komórki o potrójnej liczbie chromosomów homologicznych, czyli triploidalne (3n).

Gamety posiadają zawsze haploidalną liczbę chromosomów - n, natomiast komórki somatyczne diploidalną - 2n (wyjątkiem mogą być rośliny).

Materiał genetyczny znajdujący się w podstawowym (czyli haploidalnym) komplecie chromosomów nazywany jest genomem.

Wybierz szkołę

Szkoła

Ostatnio oglądane

Ostatnio oglądane

Ten portal korzysta z plików cookies w celu umożliwienia pełnego korzystania z funkcjonalności serwisu, dopasowania reklam oraz zbierania anonimowych statystyk. Obsługę cookies możesz wyłączyć w ustawieniach Twojej przeglądarki internetowej. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z ustawieniami przeglądarki.

Zamknij